Tijdens de carnavalsdagen staat op de Heuvel -het hart van Kruikenstad- het beeld van de Kruikenzeiker, het symbool van het openbaar carnaval in Tilburg. De onthulling van de Kruikenzeiker op zaterdagmiddag door de Stadsprins is het officiële startsein voor carnaval. Het beeld van de Kruikenzeiker is het middelpunt bij veel activiteiten tijdens de carnavalsdagen.

Op dinsdagavond wordt om 23.55 uur de Kruikenzeiker door de Prins van zijn sokkel gehaald om daarmee het einde van het carnaval van dat jaar aan te geven, een droef-vrolijk slotevenement, waarbij het afscheidslied "Subiet dan is het mèèrge" gespeeld wordt en het nieuwe motto van het volgend jaar bekend gemaakt wordt.

In plaats van de kruikenzeiker stond er in 1966 op het Willemsplein en 1967 op de Heuvel een levensgrote kruik. Toen deze in dat jaar vernield werd, ontstond het idee van het huidige beeld, dat in 1968 voor het eerst geplaatst werd.

'Kruikenzeiker' is een bijnaam voor de inwoners van Tilburg, die vooral in de carnavalstijd wordt gebruikt. De naam herinnert aan het gebruik van urine bij enkele bewerkingen van de wol. Vroeger werd urine gebruikt bij het vollen, het wassen en het verven. Dat gebeurde niet alleen in Tilburg, maar overal waar lakens of wollen stoffen werden gefabriceerd. Bij het wassen was de urine reinigingsmiddel, bij het vollen werd 'bedorven urine' als reinigings- en glijmiddel gebruikt en bij het verven van wol bevorderde de urine het gelijkmatig verven. Arbeiders die hun urine kwamen inleveren kregen daarvoor betaald.

De urine werd door de arbeiders in kruiken meegenomen naar de fabriek. In het Gemeentearchief is over de uitbetaling van arbeiders meer terug te vinden. Met de komst van chemicaliën bleek de urine niet meer nodig te zijn.

Het beeldje 'de kruikenzeiker' is in 1965 geportretteerd naar een arbeider van de schoenfabriek (!) Nard de Beer. In het Nederlands Textielmuseum is hier meer over te zien.

In de hiervernoemde bronnen is meer over de Kruikenzeiker te vinden:
drs. Henk van Doremalen, ´De boeiende historie van Tilburg, de Tilburgers en hun textiel´, en: 'Ach Lieve Tijd Tilburg' (Zwolle, Uitgeverij Waanders BV, 1994).

Ook verwijzen wij naar de website van het Regionaal Archief Tilburg.

Eind 1984 bracht de VVV het Kruikezèkerke uit, een dropje in de vorm van dit symbool. In 1986 bood de Carnavalsstichting Tilburg een bronzen beeldje van 70 centimeter aan de stad aan, en is geplaatst bij de overgang van Heuvelstraat naar Nieuwlandstraat, het zg Radiopleintje.